S/Y Zawisza Czarny I

S/Y Zawisza Czarny I

Historia tej jednostki zaczyna się w roku 1901. Wtedy to, w szwedzkiej miejscości Raa koło Helsinborga, został zbudowany trzymasztowy szkuner o nazwie "Petrea", niosący 432m2 żagli. Statek ten przez 33 lata pływał dla swoich armatorów, aż w 1934 roku został kupiony za 39 tysięcy złotych przez Związek Harcerstwa Polskiego i przerobiony na statek szkolny. Koszt remontu i dostosowania żaglowca do potrzeb szkoleniowych obliczono na 270 tysięcy złotych. Dzięki pomocy harcerzy i studentów Politechniki Lwowskiej, wydatki nie przekroczyły 40 tysięcy złotych. Remont został wykonany w Stoczni Gdańskiej.

Matką chrzestną żaglowca została Maria Mościcka, żona ówczesnego prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej, Ignacego Mościckiego.

29 czerwca 1935 wyszedł w swój pierwszy rejs. Powrót nastąpił 13 sierpnia 1935 roku.

Pierwszą kadrę żaglowca stanowili:
Kapitan – gen. Mariusz Zaruski

Starszy oficer – Jan Kuczyński, porucznik Marynarki Handlowej
Oficer wachtowy – Jerzy Błeszyński, porucznik Marynarki Wojennej
Oficer wachtowy – Janusz Wasilewski
Oficer Wachtowy – Janusz Grodzicki
Lekarz – dr Bernard Czemplik.

Wraz z 7 osobami załogi (bosmani, mechanicy, kucharze, stolarz, gospodarz) i 37 harcerzami i studentami załoga zamykała się w liczbie 52 osób

Do wybuchu II wojny światowej Zawisza, pod komendą gen. Zaruskiego, pływał po Bałtyku i Morzu Północnym.

W latach 1935-1939 Zawisza odbył 16 rejsów, w trakcie których odwiedził 27 portów w 10 krajach i przepłynął ok. 14 tysięcy Mm. Strona www.zawiszaczarny.pl wymienia następujące potwierdzone rejsy:

1935 r. 29.06 - 13.08
Kopenhaga, Londyn, Antwerpia, Amsterdam
28.08 - 30.08
Visby, Helsinki, Tallin, Windawa, Libawa

1936 r. 05.07 - 02.08
Karlskrona, Visby, Haapsalu, Hankö
14.08 - 14.09
Kopenhaga, Göteborg, Nakskov

Po wybuchu II wojny światowej statek został zabrany przez Niemców, którzy do 1943 roku, przemianowawszy go na "Der Schwarze Husar", wykorzystywali go jako statek szkoleniowy Kriegsmarine. Losy statku w latach 1943-1946 nie są bliżej znane. Prawdopodobnie marniał gdzieś w dokach jednego z niemieckich portów. Stan jachtu w 1946 nie pozwalał już nawet na jego wyremontowanie. W 1949 roku Zawisza Czarny I został zatopiony w wodach Zatoki Puckiej. W latach 90-tych XX wieku naukowcy z Centralnego Muzeum Morskiego odnaleźli zatopiony wrak. Zainteresowani mogą go obejrzeć pod współrzędnymi 54°40'42″N 18°34'06″E, na głębokości 8 m. :)

PS. Jak podaje strona www.zawiszaczarny.pl, w 1936 roku statek został ochrzczony imieniem Zawiszy Czarny. Matką chrzestną była żona ówczesnego prezydenta Polski – Maria Mościska. Nie jest jednak jasne pod jaką nazwą żaglowiec płynął w pierwszym rejsie. Nie wiem czy jest to błąd co do daty nadania imienia czy po prostu w latach 1935-1936 jacht pływał pod starą nazwą. Jeśli ktoś może wyjaśnić tę kwestię, to proszę o kontakt.

DANE TECHNICZNE
Kadłub: drewniany
Ożaglowanie: 3-masztowy szkuner gaflowy
Powierzchnia żagli: 432 m2
Długość całkowita: 32,1 m
Szerokość: 8 m ("Kurs na słońce") lub 3,1 m (www.zawiszaczarny.pl)
Pojemność brutto: 168 RT
Balast: 80 ton
Silnik : spalinowy z głowicami żarowymi, 2 cyl., moc silnika - 59 kW (80 KM)
Załoga: 52 osoby.
Armator: Związek Harcerstwa Polskiego

Źródła:
www.zawiszaczarny.pl
Kurs na słońce. Opowieść o Zawiszy Czarnym – Nadzieja Drucka. Wydawnictwo Harcerskie Horyzonty, 1973.

Zdjęcia w tekście pochodzą z Narodowego Archiwum Cyfrowego.
Zdjęcia poniżej dzięki uprzejmości Archiwum CWM ZHP.

Dodaj artykuł do:

Zdjęcia

Komentarze: 0